แนวโน้มการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21: การวิเคราะห์บทบาทของ AI และ Digital Education ต่ออนาคตการศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของรูปแบบการเรียนรู้ในอนาคต โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงแนวคิด (Conceptual Analysis) ร่วมกับการวิเคราะห์อนาคตเชิงยุทธศาสตร์ (Futures Analysis) เพื่อศึกษาปัจจัยสำคัญที่คาดว่าจะส่งผลต่อระบบการศึกษาในช่วง 10 ปีข้างหน้า การศึกษาดำเนินการโดยการสังเคราะห์เอกสาร แนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และจัดกรอบการวิเคราะห์ตามแนวคิดการศึกษาภาพอนาคต (Foresight) ผ่าน 4 มิติหลัก ได้แก่ สัญญาณอ่อน (Weak Signals) แนวโน้ม (Trends) แรงขับเคลื่อน (Drivers) และเหตุการณ์พลิกผัน (Wild Cards) เพื่ออธิบายพลวัตของการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาในยุคดิจิทัล
ผลการวิเคราะห์ พบว่า แนวโน้มสำคัญของการเรียนรู้ในอนาคต ได้แก่ การใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นผู้ช่วยสอนส่วนบุคคล การพัฒนาห้องเรียนเสมือนจริง การจัดการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Hybrid Learning) การประเมินผลผ่านแฟ้มสะสมผลงานดิจิทัล และการใช้ข้อมูลการเรียนรู้ (Learning Analytics) เพื่อยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษา นอกจากนี้ การวิเคราะห์เชิงอนาคตยังนำไปสู่การสร้างภาพฉากทัศน์ (Scenarios) ของระบบการศึกษาใน 3 รูปแบบ ได้แก่ (1) การเรียนรู้เฉพาะบุคคลที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ (2) ระบบนิเวศการรับรองทักษะที่ลดบทบาทของปริญญา และ (3) สังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตแบบผสมผสาน ข้อค้นพบชี้ให้เห็นว่าระบบการศึกษาจำเป็นต้องปรับตัวเชิงโครงสร้างและเชิงกระบวนการ โดยเน้นความยืดหยุ่น การพัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 และการบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อเตรียมความพร้อมของผู้เรียนให้สามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและโลกการทำงานในอนาคตได้อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2563). การจัดการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 21). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2558). ปรัชญาการศึกษาเชิงสร้างสรรค์และผลิตภาพ. กรุงเทพมหานคร:คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2562-2564 (Education in Thailand 2019-2021). กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
สุวิทย์ เมษินทรีย์. (2561). กระบวนทัศน์การพัฒนาสู่ประเทศไทย 4.0 (หรือเอกสาร/หนังสือที่เกี่ยวข้องกับ Thailand 4.0 และการศึกษาในยุคใหม่).
Bloom, B. S. (1976). Human characteristics and school learning. McGraw-Hill.
Coursera. (2012). Coursera: Free online courses from top universities. https://www.coursera.org/
edX. (2012). edX: Online courses from the world’s best universities. https://www.edx.org/
Fosnot, C. T (1996). Constructivism: A psychological theory of learning. In C. T. Fosnot (Ed.), Constructivism: Theory, Perspectives, and Practice (pp. 8-33, 2nd ed.). New York: Teachers College
Fullan, M., Quinn, J., & McEachen, J. (2018/2019). Deep learning: Engage the world change the world. Corwin Press.
Gardner, H. (1983). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. Basic Books.
Graham, C. R. (2006). Blended learning systems: Definition, current trends, and future directions. In C. J.
Holmes, W., & Tuomi, I. (2022). State of the art and practice in AI in education. European Journal of Education, 57(4), 542–570. https://doi.org/10.1111/ejed.12533
Mayer, R. E. (2001). Multimedia learning. Cambridge University Press.
Merriam, S. B., & Bierema, L. L. (2020). Adult learning: Linking theory and practice. Jossey-Bass.
OECD. (2021). OECD digital education outlook 2021: Pushing the frontiers with artificial intelligence, blockchain and robots. OECD Publishing. https:// doi.org/10.1787/589b283f-en
Partnership for 21st Century Skills (P21). (2019). Framework for 21st century learning definitions. Battelle for Kids / P21. http://static.battelleforkids. org/documents/p21/P21_Framework_DefinitionsBFK.pdf
Schwab, K. (2019). The fourth industrial revolution. World Economic Forum/ Crown Business.
Siemens, G. (2009). Connectivism: Learning theory or pastime for the self-amused? Retrieved from https://altamirano.biz/conectivismo.pdf
Wagner, T. (2008). The global achievement gap: Why even our best schools don’t teach the new survival skills our children need—and what we can do about it. Basic Books.
World Bank. (2021). World development report 2021: Data for better lives . https://www.worldbank.org/
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020. https://www. weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2020/
