วิเคราะห์การพัฒนากระบวนการเสริมสร้างสุขภาวะด้วยหลักวิปัสสนากรรมฐานของชุมชนในอำเภอเฝ้าไร่ จังหวัดหนองคาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาการเสริมสร้างสุขภาวะของชุมชนในอำเภอเฝ้าไร่ จังหวัดหนองคาย 2) เพื่อพัฒนากระบวนการเสริมสร้างสุขภาวะของชุมชนด้วยหลักวิปัสสนากรรมฐานในอำเภอเฝ้าไร่ จังหวัดหนองคาย และ 3) เพื่อวิเคราะห์การเสริมสร้างสุขภาวะด้วยวิปัสสนากรรมฐานของชุมชน ในอำเภอเฝ้าไร่ จังหวัดหนองคาย เป็นการวิจัยประเภทเชิงคุณภาพ โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 50 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยถูกถอดรหัสและจัดหมวดหมู่ด้วยวิธี วิเคราะห์เนื้อหาเชิงตีความ ผลการวิจัยพบว่า
1) ชุมชนในอำเภอเฝ้าไร่ จังหวัดหนองคาย มีทุนทางศาสนา วัฒนธรรม และความร่วมมือในระดับท้องถิ่นเป็นฐานสำคัญในการขับเคลื่อนสุขภาวะ 4 ด้าน ได้แก่ กาย จิตใจ ปัญญา และสังคม ด้านกายมีการจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพร่วมกับวัดและหน่วยงานรัฐ แม้มีข้อจำกัดด้านทรัพยากร ด้านจิตใจ วัดและพระสงฆ์ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการเยียวยาและสร้างสมดุลทางอารมณ์ ด้านปัญญาใช้หลักธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นพัฒนาทักษะชีวิต ส่วนด้านสังคมเกิดจากความสัมพันธ์และเครือข่ายที่เข้มแข็ง โดยการบูรณาการบทบาทของวัด ชุมชน และภาครัฐเป็นปัจจัยสำคัญต่อความยั่งยืน
2) การพัฒนากระบวนการเสริมสร้างสุขภาวะด้วยหลักวิปัสสนากรรมฐาน สามารถยกระดับสุขภาวะทางกาย จิตใจ และปัญญาได้อย่างเป็นรูปธรรม ชุมชนมีความตระหนักรู้ในการดูแลสุขภาพ ลดความเครียด และปรับพฤติกรรมเหมาะสม การฝึกสติช่วยลดความวิตกกังวล เสริมความสงบ และสร้างเครือข่ายสนับสนุน ขณะเดียวกันยังพัฒนาการคิดวิเคราะห์และการตัดสินใจ แม้มีข้อจำกัดด้านเวลาและความต่อเนื่อง แต่ได้รับการสนับสนุนจากพระสงฆ์และชุมชนอย่างเข้มแข็ง
3) วิปัสสนากรรมฐานมีบทบาทสำคัญต่อสุขภาวะองค์รวม ช่วยเพิ่มการรู้เท่าทันกายและใจ ลดความเครียด ส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม และเสริมสร้างความสัมพันธ์ทางสังคมให้เกิดความเข้าใจและสันติสุข ความยั่งยืนของกระบวนการขึ้นอยู่กับการสนับสนุนจากภาครัฐ รูปแบบกิจกรรมที่ยืดหยุ่น และการบูรณาการกับโครงการสุขภาพในพื้นที่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
พระครูพิศาลโชติวัฒน์ (วิฑูรย์ โชติปญฺโญ). (2566). ความสัมพันธ์ของจริตกับหลักปฏิบัติกัมมัฏฐาน. ใน ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูภาวนาโพธิวิสุทธิ์ และ คณะ. การพัฒนารูปแบบการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานของสำนักปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานในจังหวัดหนองคาย. วารสารปัญญาปณิธาน, 8(2), 16-28.
พระครูสุวัฒน์ภาวนาคุณ. (2565). การบูรณาการวิปัสสนากรรมฐานกับการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุ. ใน ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูอภินันทโสภิต อภินนฺโท (แถวสามารถ). (2567). รูปแบบการสอนวิปัสสนากัมมัฏฐานในจังหวัดบึงกาฬ. ใน ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม (ฉบับปรับขยาย). กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสมบัติ ธนปญฺโญ. (2564). การประยุกต์ใช้สติปัฏฐาน 4 เพื่อพัฒนาสุขภาวะจิตในชุมชนชนบท. ใน ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสุทิตย์ อาภากโร (อบอุ่น). (2556). การพัฒนาชุมชนตามแนวพุทธศาสตร์. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Goleman, D., & Davidson, R. J. (2017). Altered traits: Science reveals how meditation changes your mind, brain, and body. New York, NY: Avery.
Green, L. W., & Kreuter, M. W. (2005). Health program planning: An educational and ecological approach (4th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.
Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpg016
World Health Organization. (1948). Constitution of the World Health Organization. Geneva, Switzerland: World Health Organization.
World Health Organization. (1986). Ottawa Charter for Health Promotion. Ottawa, Canada: World Health Organization.
