การจัดการทรัพยากรน้ำโดยชุมชนในจังหวัดอำนาจเจริญ: การศึกษาและวิเคราะห์ ปัจจัยความสำเร็จและอุปสรรค พร้อมแนวทางการพัฒนา อย่างยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันของการจัดการทรัพยากรน้ำโดยชุมชนในจังหวัดอำนาจเจริญ 2) วิเคราะห์ปัจจัยความสำเร็จและอุปสรรคของการจัดการทรัพยากรน้ำโดยชุมชน และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาการจัดการทรัพยากรน้ำโดยชุมชนให้เกิดความยั่งยืนทั้งในเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติ งานวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 25 คน ซึ่งประกอบด้วยผู้กำหนดนโยบาย เจ้าหน้าที่รัฐ นักวิชาการ ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่จังหวัดอำนาจเจริญ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา และตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยเทคนิคการตรวจสอบแบบสามเส้า
ผลการวิจัย พบว่า การจัดการทรัพยากรน้ำโดยชุมชนในจังหวัดอำนาจเจริญมีลักษณะการดำเนินงานที่อาศัยกลไกของชุมชนเป็นฐาน โดยปัจจัยความสำเร็จที่สำคัญประกอบด้วย ภาวะผู้นำชุมชนที่เข้มแข็ง ความชัดเจนของบทบาทและโครงสร้างองค์กรในระดับพื้นที่ ความต่อเนื่องในการดำเนินงาน และความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและภาคประชาชน ขณะที่อุปสรรคสำคัญ ได้แก่ ความไม่ชัดเจนและความไม่ต่อเนื่องของนโยบายภาครัฐ การขาดแคลนงบประมาณ ความซ้ำซ้อนของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และข้อจำกัดด้านองค์ความรู้และเทคนิคในการจัดการทรัพยากรน้ำ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมชลประทาน สำนักงานชลประทานที่ 7. (2567). ข้อมูลสรุปสถานการณ์น้ำในจังหวัดอำนาจเจริญ. ขอนแก่น: ผู้แต่ง.
จันทร์หอม บ. (2564). แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการน้ำสู่ความยั่งยืน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 6(6), 340–356.
นิตยา พากุล, กญลยา มิยะนา และยศ บริสุทธิ์. (2563). การบริหารจัดการทรัพยากรแหล่งน้ำขนาดเล็กเพื่อทำการเกษตรตลอดปีของชุมชนโคกล่ามแสงอร่าม อำเภอหนองวัวซอ จังหวัดอุดรธานี. วารสารเกษตรพระจอมเกล้า, 38(2), 270–279.
วสันต์ เหลืองประภัสร์. (2553). การบริหารปกครองกับความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงานของรัฐ. ใน อัมพร ธำรงลักษณ์ (บก.), การบริหารปกครองสาธารณะ (Public
Governance): การบริหารรัฐกิจในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: โครงการตำราและสิ่งพิมพ์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ. (2566). แผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: ผู้แต่ง.
Agrawal, A. (2001). Common property institutions and sustainable governance of resources. World Development, 29(10), 1649–1672.
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1980). Participation’s place in rural development: Seeking clarity through specificity. New York, NY: World Development.
Edelenbos, J. (2011). Co-producing knowledge: Joint knowledge production between experts, bureaucrats and stakeholders in Dutch water management projects. Environmental Science & Policy, 14(6), 675–684.
Habermas, J. (1984). The theory of communicative action: Vol. 1. Reason and the rationalization of society. Boston, MA: Beacon Press.
Meinzen-Dick, R., Raju, K. V., & Gulati, A. (2002). What affects organization and collective action for managing resources? Evidence from canal irrigation systems in India. World Development, 30(4), 649–666.
OECD. (2015). Water governance in OECD countries: A multi-level approach. Paris, France: OECD Publishing.
Ostrom, E. (1990). Governing the commons: The evolution of institutions for collective action. Cambridge, England: Cambridge University Press.
Ostrom, E. (2010). Polycentric systems for coping with collective action and global environmental change. Global Environmental Change, 20(4), 550–557.
Pahl-Wostl, C., Mostert, E., & Tàbara, D. (2007). The growing importance of social learning in water resources management and
sustainability science. Ecology and Society, 12(2), Article 5. Retrieved from https://doi.org/10.5751/ES-02052-120205
Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263.
Ribot, J. C. (2002). Democratic decentralization of natural resources: Institutionalizing popular participation. Washington, DC: World Resources Institute.
UNESCO. (2022). World Water Development Report 2022: Groundwater – Making the invisible visible. Paris, France: UNESCO Publishing.
