แบบจำลองการขับเคลื่อนสองปัจจัย “แรงจูงใจ-ค้ำจุน” ของการมีส่วนร่วมของนักศึกษา: การสร้างทฤษฎี การอธิบายกลไก และการทดสอบเชิงประจักษ์

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของการวิจัยนี้ คือ 1) เพื่อสร้างแบบจำลองการขับเคลื่อนสองปัจจัยแบบ “แรงจูงใจ-ค้ำจุน” ของการมีส่วนร่วมของนักศึกษา 2) เพื่อทดสอบผลการขับเคลื่อนของปัจจัยทั้งสองโดยใช้ข้อมูลพาเนล และ 3) เพื่อให้ฐานทางทฤษฎีและแนวปฏิบัติสำหรับสถาบันอุดมศึกษาในการปรับปรุงระบบนิเวศการมีส่วนร่วม งานวิจัยนี้ใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลพาเนลจากแหล่งข้อมูลทางราชการและการวิเคราะห์เชิงพรรณนา โดยเก็บข้อมูลการมีส่วนร่วมของนักศึกษาจากรายงานคุณภาพการศึกษาระดับอุดมศึกษาของวิทยาลัยอาชีวศึกษาในเขตปกครองตนเองกว่างซี ระหว่างปี ค.ศ. 2019–2023 ซึ่งครอบคลุมนักศึกษาสะสมประมาณ 2.8896 ล้านคน-ครั้ง จากวิทยาลัยอาชีวศึกษา 49 แห่ง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การปรับแนวโน้ม และการวิเคราะห์ผลการขับเคลื่อนของปัจจัยสองปัจจัย
ผลการศึกษาพบว่า 1) ปัจจัยจูงใจและปัจจัยค้ำจุนมีความสัมพันธ์ในลักษณะความก้าวหน้าและการประสานส่งเสริมซึ่งกันและกัน โดยปัจจัยค้ำจุนเป็นเงื่อนไขจำเป็นที่ทำให้ปัจจัยจูงใจเกิดประสิทธิผล ปัจจัยทั้งสองร่วมกันเร่งวงจรการเสริมพลังตนเอง “การมีส่วนร่วม → การเพิ่มขึ้นของความสามารถในการรับรู้ตนเองและความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง → การมีส่วนร่วมเชิงลึก” และสามารถสร้างแบบจำลองการขับเคลื่อนสองปัจจัยได้สำเร็จ 2) ข้อมูลเชิงประจักษ์จากพาเนลของวิทยาลัยอาชีวศึกษาในกว่างซีแสดงให้เห็นว่าปัจจัยค้ำจุนให้การสนับสนุนพื้นฐานแก่การมีส่วนร่วม ส่วนปัจจัยจูงใจผลักดันให้การมีส่วนร่วมมีคุณภาพสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และพบผลการทำงานร่วมกันของปัจจัยทั้งสองอย่างชัดเจน 3) สถาบันอุดมศึกษาควรให้ความสำคัญกับการเสริมสร้างพื้นฐานด้านปัจจัยค้ำจุนเป็นลำดับแรก จากนั้นจึงเพิ่มพลังภายในด้านปัจจัยจูงใจ เพื่อเปลี่ยนผ่านการมีส่วนร่วมของนักศึกษาจากแรงผลักดันภายนอกสู่การพัฒนาที่เกิดจากภายใน