การพัฒนาการจัดการสวัสดิการด้านอาชีวอนามัยที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่ยังทำงานของผู้สูงอายุในจังหวัดตาก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการประกอบอาชีพและปัญหาด้านอาชีวอนามัยของผู้สูงอายุที่ยังทำงานในพื้นที่ชายแดนจังหวัดตาก 2) วิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความเสี่ยงด้านสุขภาพและความต้องการด้านสวัสดิการอาชีวอนามัย และ 3) พัฒนาแนวทางการจัดสวัสดิการด้านอาชีวอนามัยที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ชายแดน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากผู้สูงอายุที่ยังประกอบอาชีพ จำนวน 400 คน จาก 5 อำเภอชายแดน และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา One-way ANOVA t-test และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงธีม (Thematic Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า
- ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 60–69 ปี รายได้ต่ำกว่า 6,000 บาทต่อเดือน และประกอบอาชีพด้านการเกษตร แรงงานรับจ้าง และค้าขาย โดยพบว่ารายได้ ระดับการศึกษา และประเภทอาชีพ มีความสัมพันธ์กับระดับความเสี่ยงด้านสุขภาพและความต้องการสวัสดิการอาชีวอนามัยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
- ความพึงพอใจต่อระบบสวัสดิการมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับประสิทธิภาพการบริหารจัดการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (r = .351, p < .001) และความสามารถของชุมชนในการมีส่วนร่วมช่วยลดความเสี่ยงด้านสุขภาพของผู้สูงอายุได้อย่างมีนัยสำคัญ (R² = .308, p < .001)
- ข้อมูลเชิงคุณภาพสะท้อนถึงปัญหาการขาดการบูรณาการระหว่างหน่วยงาน การเข้าถึงบริการสุขภาพที่ไม่สม่ำเสมอ และความต้องการสนับสนุนด้านเครื่องมือ องค์ความรู้ ความปลอดภัย และรายได้อย่างต่อเนื่อง พร้อมเสนอแนวทางพัฒนาระบบสวัสดิการอาชีวอนามัยแบบมีส่วนร่วมให้เหมาะสมกับบริบทท้องถิ่น
ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ได้แก่ การจัดตั้งทีมอาชีวอนามัยระดับชุมชน การบูรณาการข้อมูลและบริการด้านสุขภาพเชิงรุก และการพัฒนารูปแบบสวัสดิการที่ตอบสนองความต้องการเฉพาะพื้นที่ เพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิต ความปลอดภัย และความยั่งยืนในการประกอบอาชีพของผู้สูงอายุในพื้นที่ชายแดนจังหวัดตาก
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
พิทักษ์ เจริญผล. (2564). บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดบริการดูแลผู้สูงอายุร่วมกับชุมชน. วารสารการบริหารการปกครอง, 12(2), 98–115.
วิโรจน์ ณ ระนอง. (2562). การเชื่อมโยงระหว่างหน่วยงานด้านสุขภาพกับการจัดบริการผู้สูงอายุของไทย. วารสารนโยบายสาธารณสุข, 10(1), 1–17.
ศศิธร สุคนธ์. (2565). ความเสี่ยงด้านอาชีวอนามัยในผู้สูงอายุที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม. วารสารสาธารณสุขชุมชน, 28(3), 45–57.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุของประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). สำมะโนแรงงาน พ.ศ. 2567. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักงานสถิติจังหวัดตาก. (2565). ใน รายงานประชากรจังหวัดตาก ปี 2565. ตาก: สำนักงานสถิติจังหวัด
Guo, Y., Zhang, H., Liu, S., & Li, J. (2024). Occupational health challenges in aging agricultural workers: Evidence from East Asia. Journal of Occupational Health, 66(2), 105–118.
Green, L. W., & Kreuter, M. W. (2005). Health program planning: An educational and ecological approach (4th ed.). McGraw-Hill.
International Labour Organization. (2017). World social protection report 2017–19: Universal social protection to achieve the Sustainable
Development Goals. ILO. https://www.ilo.org/global/publications/books/WCMS_6048 82/langen/index.htm
Marmot, M., & Wilkinson, R. G. (2005). Social determinants of health (2nd ed.). Oxford University Press.
Niemi, S., Wang, Q., & Huttunen, J. (2022). Health risks of aging farmers and need for integrated occupational care. PLOS ONE, 17(9),
e0273016. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0273016
OECD. (2023). OECD economic surveys: Thailand 2023. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eco_surveys-tha-2023-en
_______. (2025). OECD employment outlook 2025. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/employment-outlook-2025-en
PIER. (2023). The state of Thailand’s informal workforce and its implication for policy. Puey Ungphakorn Institute for Economic Research. https://www. pier.or.th/
ResearchGate. (2022). Demographic transitions and the elderly workforce in Thailand: A field-based study. https://www.researchgate.net/publica tion/XXXXXX
Research Gate. (2023). Community-based welfare models for elderly informal workers in rural Thailand. https://www.researchgate.net/publication/ YYYYYY
Sasaki, T., Nakayama, Y., & Matsuda, A. (2022). Work ability and risk perception among older informal workers: A comparative rural
study. Frontiers in Public Health, 10, 123456. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.123456
Ubonratchathani Labour Office. (2023). Report on the situation of elderly labor in rural border areas, 2023. Ubonratchathani Provincial Labour Office.
WHO. (2002). Active ageing: A policy framework. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-NMH-NPH-02.8
WHO. (2022). Global report on ageism. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240056866
Wikipedia. (2024). Provinces of Thailand. Retrieved from https://en.wikipedia.org/ wiki/Provinces_of_Thailand
Wongboonsin, P., Rattanaburi, K., & Sukpanich, N. (2021). Occupational risk, health outcomes and the elderly workforce in rural
Thailand. Journal of Aging and Social Policy, 33(4), 425–443. https://doi.org/10.1080/08959420. 2021.XXXXXXX
World Bank. (2022). Thailand aging report: Inclusive services and infrastructure for an aging society. World Bank Publications. https://openknowledge.world bank.org/handle/10986/XXXXX
