ข้อพิพาทไทย–กัมพูชา: สถานการณ์ พ.ศ. 2568 ในแง่มุมของหลักภูมิรัฐศาสตร์ด้านพื้นที่ทับซ้อน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่อง “ข้อพิพาทไทย–กัมพูชา: สถานการณ์ปัจจุบัน พ.ศ. 2568 ในแง่มุมของหลักภูมิรัฐศาสตร์ด้านพื้นที่ทับซ้อน” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของข้อพิพาทชายแดนไทย–กัมพูชาในช่วงปี พ.ศ. 2560–2568 โดยมุ่งวิเคราะห์ในมิติของภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) ที่สัมพันธ์กับอำนาจรัฐและทรัพยากรในพื้นที่ทับซ้อน ทั้งทางบกบริเวณปราสาทพระวิหารและพื้นที่โดยรอบ ตลอดจนพื้นที่ทางทะเลในอ่าวไทยที่มีศักยภาพด้านพลังงาน และเสนอแนะแนวทางการแก้ปัญหาอย่างยั่งยืนนของทั้งสองประเทศ ผลการศึกษาพบว่า แม้คำวินิจฉัยของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) เมื่อปี พ.ศ. 2556 จะกำหนดแนวทางการตีความขอบเขตบริเวณปราสาทพระวิหาร แต่ในเชิงปฏิบัติยังคงมีความไม่ชัดเจนเกี่ยวกับเส้นเขตแดนการบริหารพื้นที่และการใช้ประโยชน์ร่วมกัน ส่วนพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลยังเป็นประเด็นอ่อนไหวทางเศรษฐกิจและความมั่นคง โดยทั้งสองประเทศต่างใช้กลยุทธ์เชิงภูมิรัฐศาสตร์เพื่อรักษาผลประโยชน์แห่งชาติ

นอกจากนี้ บทความชี้ให้เห็นว่าปัจจัยภายนอก เช่น การเปลี่ยนแปลงดุลอำนาจในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และการขยายอิทธิพลของมหาอำนาจ ล้วนส่งผลต่อท่าทีทางการทูตของทั้งสองประเทศ การแก้ไขข้อพิพาทจึงควรมุ่งเน้นการทูตเชิงสร้างสรรค์ (Constructive Diplomacy) การบริหารจัดการทรัพยากรข้ามพรมแดนอย่างยั่งยืน และการเสริมสร้างบทบาทของอาเซียนในฐานะกลไกกลางเพื่อเปลี่ยนพื้นที่ทับซ้อนให้เป็น “พื้นที่แห่งความร่วมมือ” มากกว่าความขัดแย้ง