ทักษะทางสังคมของสามเณร: ต้นทุนและความท้าทายในการจัดการศึกษาแห่งคณะสงฆ์ไทย
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์สถาบันการศึกษาแห่งคณะสงฆ์ไทยในการบูรณาการทุนทางสังคม วิถีชีวิตตามวัฒนธรรมชาวพุทธ และหลักศีลธรรมในกระบวนการจัดการศึกษาเพื่อส่งเสริมทักษะทางสังคมของสามเณร สถานศึกษาแห่งคณะสงฆ์ไทยมีบริบทเฉพาะที่ผู้เรียนอาศัยอยู่ในวัดและชุมชน ซึ่งเป็นทุนทางสังคมสำคัญในการพัฒนาคุณลักษณะ เช่น ความมีวินัย ความเรียบง่าย และคุณธรรมจริยธรรม วัดยังมีบทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางของชุมชนที่ส่งเสริมความไว้วางใจ ความร่วมมือ และการเรียนรู้ทางสังคม จึงเป็นพื้นที่ธรรมชาติในการฝึกทักษะทางสังคมของสามเณรผ่านการดำรงชีวิตประจำวันและกิจกรรมของวัด อย่างไรก็ตาม ความท้าทายหลักอยู่ที่การประสานระหว่างกรอบจารีตและศีลธรรมของวัดกับความต้องการของสามเณรในวัยเยาว์ที่อยู่ระหว่างการค้นหาตนเอง ซึ่งอาจส่งผลต่อการปรับตัวและแรงจูงใจในการศึกษาต่อในเพศบรรพชิต การพัฒนาทักษะทางสังคมจึงควรอาศัยแนวทางเชิงบูรณาการที่เชื่อมโยงหลักธรรมคำสอนกับการเรียนรู้เชิงปฏิบัติ เพื่อสร้างสมดุลระหว่างหลักศีลธรรมและทักษะชีวิตร่วมสมัย บทความเสนอว่า หลักการทางพระพุทธศาสนาสามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นฐานของการจัดกิจกรรมหรือหลักสูตรเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตและทักษะทางสังคมให้แก่สามเณรได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากสถาบันการศึกษาแห่งคณะสงฆ์ไทยสามารถบูรณาการทุนทางสังคม วัฒนธรรม และพุทธธรรมเข้าด้วยกันอย่างสมดุล ก็จะช่วยยกระดับคุณภาพการศึกษาให้ตอบสนองต่อโลกสมัยใหม่ได้อย่างยั่งยืน
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
แก้วสิงห์ ธวัชชัย และ ประเสริฐ อินทร์รักษ์. (2561). อัตลักษณ์โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาของคณะสงฆ์จีนนิกาย. เรียกใช้เมื่อ 12 มีนาคม 2568 จาก http:// ithesis-ir.su.ac.th/dspace/handle/123456789/1504
ชนาธิป ควาภาพงษ์. (2564). การศึกษาปัจจัยของการจัดการทรัพยากรมนุษย์และการจัดการความรู้ที่ส่งผลต่อผลการดำเนินงานของบริษัทรับเหมาก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานไทย. ใน วิทยานิพนธ์วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2558). เส้นทางชีวิตของสามเณรและเด็กวัดกรณีศึกษาวัดในเขตพระนครและดุสิต กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.
พระมหาเจษฏ์ฌกฤษฏ์ ปญฺญาธโร. (2567). การบริหารการศึกษาของคณะสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21. วารสารศรีสุวรรณภูมิปริทรรศน์, 2(2), 23–34.
พนัด ด้วงติลี, อนุชา ครูทำนา, ชาตรี รุ่งดำรงค์, ละม้าย ด้วงติลี และ สิริณัฏฐ์ อัคคีเจริญ. (2567). ขบวนการจัดการเรียนรู้ด้วยหลัก ไตรสิกขาโรงเรียนปริยัติธรรมแผนกสามัญในประเทศไทย. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(5), 1171-1187.
พระมหาสมบูรณ์ วุฑฒิกโร. (2548). ขบวนการพระพุทธศาสนาในสังคมยุคใหม่: พระพุทธศาสนาเพื่อสังคม (Socially Engaged Buddhism). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. เรียกใช้เมื่อ 12 มีนาคม 2568 จาก https://www.mcu. ac.th/article/detail/519
พระมหาอรรถชัย ญาณธโร, จุฬาพรรณพรณ์ ธนะแพทย์ และ ประจิตร มหาหิง. (2563). การบริหารงานวิชาการในยุคไทยแลนด์ 4.0 สำหรับผู้บริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา จังหวัดขอนแก่น. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม, 7(1), 169-180.
พระมหาปฏิจจธรรม เพิ่มพิทยางกูร. (2553). การเรียนการสอนพระพุทธศาสนาในมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย.
วัฒนา มีชูเสพ. (2538). แนวโน้มการศึกษาสำหรับพระสงฆ์ภายในสองทศวรรษหน้า.ใน วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Alwiyasa, R. K. (2024). Social Capital and Economic Development of the Miduana Indigenous Village Community, 2(1), 1352–1363.
Chakra, A., & Kandhiraju, L. (2024). Life Skills - The 21st Century Skills. International Journal for Multidisciplinary Research, 6(4). https://doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i04.24402
Farooqi, S., & Farooqi, S. (2011). Soft Skills: A Tool for Maximizing Productivity in Educational Institutes. Indian Journal of Applied Research, 3(11), 152–153. https://doi.org/10.15373/2249555X/NOV2013/52
Herdiyanti, H., Sarpin, S., Indra, C. A., & Rahman, B. (2022). The Role of Social Capital in Strengthening Forest Farmer Group Networks in Kapitan Village, Belinyu Sub-district, Bangka Regency. Society, 10(2), 466–473. https://doi.org/10.33019/society.v10i2.447
Ito, T., Kubota, K., & Ohtake, F. (2017). 寺院・地蔵・神社の社会・経済的帰結:ソーシャル・キャピタルを通じた所得・幸福度・健康への影響 (Long Term Effects of Buddhist Temples, Jizo Bodhisattvas and Shrines on a School Route: The Effects on Income, Happiness and Health Thorough Social Capital). Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/SSRN.2945907
Jessy, S., & Jayachithra, Dr. J. (2024). Enhancing quality of education through life skills. International Journal of Emerging Knowledge Studies, 03(07), 377–379. https://doi.org/10.70333/ijeks-03-07-029
Johnson, B. (2017). Life Skills – Key to Success. 4(4), 113–115.
Lestari, W., Sutiyono, S., Kasrah, R., Kundana, D., & Seneru, W. (2024). Menyelami Wawasan Buddhayana dalam Kehidupan Masyarakat Modern: Transformasi dan Tantangan.
Mamasoatov, A., & Miraliyeva, D. (2025). Development of Hard and Soft Skills of Personnel in The Management of Educational Institutions. International Journal of Pedagogics, 5(6), 343–347.
Mamasoatov, A., & Miraliyeva, D. (2025). Development of Hard and Soft Skills of Personnel in The Management of Educational Institutions. International Journal of Pedagogics, 5(6), 343–347.
Naqvi, S. F., & Chandra, R. (2025). Cognitive Abilities and Life Skills: Unveiling the Nexus for Holistic Development. Journal of Neonatal Surgery, 14(12S), 233–242.
Palma García, E., & Zambrano Montes, L. (2024). Gestión docente en el aula y desarrollo de habilidades blandas en estudiantes de básica media. Sinapsis, 25(2).
Palma García, E., & Zambrano Montes, L. (2024). Gestión docente en el aula y desarrollo de habilidades blandas en estudiantes de básica media. Sinapsis, 25(2).
Pornsiripongse, S., Sasiwongsaroj, K., & Ketjamnong, P. (2014). Buddhist Temple: A Religious Capital Approach for Preparing Thailand Toward the Aging Society (pp. 65–82). Springer, Dordrecht.
Prasodjo, I., Fallz, I., Mukmin, N. A., & Asrani, A. (2024). The Role of Social Capital in the Implementation of Public Health Programs in West Kendari District, Kendari City. Well-Being, 5(1), 162–172.
Siriwan, I. (2021). Strategic Management Education of Thai Sangha. 12(8), 2351–2356.
Song, H. (2020). Sufficiency economy philosophy: Buddhism-based sustainability framework in Thailand. Business Strategy and The Environment, 29(8), 2995–3005.
TAMAYO, V. B. (2022). New normal education on the teachers’ skills in management. International Journal of Research Publications, 106(1).
ŢICAL, G.-M. (2024). The impact of social capital on the perception and reality of public security. International Journal of Legal and Social Order, 4(1).