การดูแลสุขภาวะพระสงฆ์ตามหลักสัปปายะ 7
Main Article Content
บทคัดย่อ
การดูแลสุขภาวะพระสงฆ์เป็นประเด็นสำคัญที่เกี่ยวข้องทั้งมิติทางกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ ซึ่งมีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตและการปฏิบัติธรรมในพระพุทธศาสนา หลักสัปปายะ 7 ได้แก่ ที่อยู่อาศัย อาหาร บุคคล ภูมิอากาศ ท่าทางการทำงาน สติสัมปชัญญะ และธรรมะสัปปายะ ถือเป็นกรอบแนวคิดเชิงพุทธที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้เพื่อส่งเสริมสุขภาวะองค์รวมของพระสงฆ์ได้อย่างมีระบบ บทความนี้มุ่งวิเคราะห์การดูแลสุขภาวะพระสงฆ์ตามหลักสัปปายะ 7 โดยอาศัยการทบทวนวรรณกรรมเชิงพุทธและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่ออธิบายถึงแนวทางการสร้างสภาพแวดล้อมและปัจจัยเอื้อต่อการดำรงชีวิตสมณะ ตลอดจนการพัฒนาสุขภาวะที่ยั่งยืน
ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า การประยุกต์ใช้หลักสัปปายะ 7 สามารถช่วยสร้างดุลยภาพระหว่างความเป็นอยู่ทางกายและจิตใจของพระสงฆ์ ส่งผลต่อการปฏิบัติธรรมอย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังช่วยลดปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพที่เกิดจากวิถีชีวิตสมัยใหม่ เช่น โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ความเครียด และการขาดการออกกำลังกาย การดูแลสุขภาวะพระสงฆ์จึงไม่เพียงเป็นการรักษาสมณวิถีเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการธำรงพระพุทธศาสนาและส่งเสริมคุณภาพชีวิตของสงฆ์ในสังคมไทย ดังนั้น หลักสัปปายะ 7 อาจถือเป็นกรอบแนวคิดเชิงองค์รวมที่สามารถพัฒนาเป็นแนวทางเชิงปฏิบัติสำหรับการดูแลสุขภาวะพระสงฆ์ในปัจจุบันและอนาคต อันจะนำไปสู่การสร้างชุมชนสงฆ์ที่มีสุขภาวะสมบูรณ์ทั้งกายและใจ
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กิตติวัฒน์ แก้วสุวรรณ. (2558). พระสงฆ์กับบทบาททางสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ทิพย์สุดา พิมล. (2557). สุขภาวะจิตวิญญาณกับการพัฒนาคุณภาพชีวิต. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยมหิดล.
ประเสริฐ กาญจนพร. (2563). สัปปายะ 7 กับสุขภาวะเชิงพุทธ. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.
มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2534). พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถา แปล ชุด 91 เล่ม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
วิโรจน์ ศรีสุวรรณ. (2560). พระพุทธศาสนากับการเปลี่ยนแปลงสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร:สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. (2554). สุขภาวะองค์รวม: แนวคิดและการประยุกต์ใช้. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
สมบัติ ศรีสมาน. (2562). พระสงฆ์กับปัญหาสุขภาพจิตในสังคมปัจจุบัน. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2561). รายงานสุขภาพพระสงฆ์ไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
สุพจน์ อินทร์สุข. (2559). สุขภาวะพระสงฆ์ไทย: บริบทและความท้าทาย. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
เสถียร โพธินันทะ. (2552). พุทธธรรมและการประยุกต์ใช้. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.
อริย์ธัช เลิศรวมโชค และคณะ. (2568). รูปแบบการพัฒนาวัดให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ของชุมชนในตำบลวัดธาตุ อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่, 3(5), 1-16.