แนวทางการจัดการตนเองตามหลักอิทธิบาท 4

Main Article Content

เอกไผท แก้วหอม
สมชัย ศรีนอก
พระมหาสมบูรณ์ สุธมฺโม

บทคัดย่อ

บทความเรื่อง “แนวทางการจัดการตนเองตามหลักอิทธิบาท 4” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมายและหลักการของอิทธิบาท 4 วิเคราะห์แนวทางการจัดการตนเองตามหลักธรรมดังกล่าว และเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน โดยอาศัยแนวคิดทางพระพุทธศาสนาผสมผสานกับแนวคิดทางจิตวิทยาสมัยใหม่ ผลการศึกษาพบว่า หลักอิทธิบาท 4 ได้แก่ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา เป็นหลักธรรมสำคัญที่สามารถนำมาพัฒนาการจัดการตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ฉันทะเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดความรักและพอใจในสิ่งที่ทำ วิริยะช่วยส่งเสริมความเพียรและวินัยในการดำเนินชีวิต จิตตะช่วยสร้างสมาธิและความตั้งใจมั่น ส่วนวิมังสาเป็นกระบวนการใคร่ครวญและประเมินตนเองอย่างมีเหตุผล เมื่อบูรณาการทั้งสี่องค์ประกอบเข้าด้วยกัน จะช่วยให้บุคคลสามารถควบคุมตนเอง มีแรงจูงใจภายใน และพัฒนาความสมดุลระหว่างความสำเร็จทางโลกและความสงบทางใจได้อย่างยั่งยืน นอกจากนี้ยังสามารถประยุกต์ใช้ได้ในหลายบริบท ทั้งในด้านการศึกษา การทำงาน และชีวิตส่วนตัว โดยเฉพาะการพัฒนาแนวทางฝึกอบรมหรือหลักสูตรจิตพุทธเพื่อส่งเสริมการจัดการตนเองอย่างมีคุณธรรมและปัญญา

Article Details

ประเภทบทความ
บทความ

เอกสารอ้างอิง

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2541). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. กรุงเทพมหานคร: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

______. (2548). อิทธิบาท 4: ธรรมะสร้างความสำเร็จ. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2553). พุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.

Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of self-regulation. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 248–287.

Boonprasert, T. (2020). Application of Iddhipada IV principles in educational administration. Journal of Educational Administration and Leadership, 8(1), 85–98.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. New York: Plenum Press.

Kabat-Zinn, J. (1994). Wherever you go, there you are: Mindfulness meditation in everyday life. New York: Hyperion.

Locke, E. A., & Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation: A 35-year odyssey. American Psychologist, 57(9), 705–717.

Srisamran, N. (2019). Application of Buddhist principles in self-development among university students. Journal of Humanities and Social Sciences, 16(2), 112–125.

Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. In M. Boekaerts, P. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.),

Handbook of self-regulation (pp. 13–39). San Diego: Academic Press.