มาตรการบังคับใช้กฎหมายต่อผู้กระทำความผิดข้อหาเสพยาเสพติด ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาความเป็นมา สภาพปัญหา แนวคิด ทฤษฎี เกี่ยวกับมาตรการบังคับใช้กฎหมายต่อผู้กระทำความผิดตามประมวลกฎหมายเสพยาเสพติด พ.ศ. 2564 
2)  ศึกษามาตรการบังคับใช้กฎหมายต่อผู้กระทำความผิดข้อหาเสพยาเสพติดตามประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 3) แนวทางในการแก้ไขเพิ่มเติมการบังคับใช้กฎหมายต่อผู้กระทำความผิดตามประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์จากเอกสารทางกฎหมายทั้งของต่างประเทศและของประเทศไทย และมีการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย พบว่า  1) ความเป็นมาและสภาพปัญหาการบังคับใช้กฎหมายตามประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 ยังมีปัญหาทั้งเชิงโครงสร้างและการปฏิบัติ เช่น การตีตราผู้เสพ การเลือกปฏิบัติ และการไม่เน้นการฟื้นฟู โดยแนวคิดที่เกี่ยวข้องได้แก่ สิทธิมนุษยชน ทฤษฎีการลงโทษเพื่อการแก้ไข และหลักการทางอาญาที่มองว่าผู้เสพควรเป็นผู้ป่วยมากกว่าผู้กระทำผิด 2) มาตรการทางกฎหมายปัจจุบัน แม้กฎหมายมีการปรับปรุง แต่ยังมีข้อจำกัดหลายด้าน เช่น บทลงโทษที่ไม่เหมาะสม การควบคุมตัวที่ไม่ชัดเจน และขาดระบบฟื้นฟูที่มีประสิทธิภาพ จึงเสนอให้แก้ไขบทบัญญัติบางมาตรา เพิ่มบทนิยาม การจัดตั้งคณะกรรมการ และเปลี่ยนโทษผู้เสพจากโทษอาญาเป็นโทษทางปกครอง รวมถึงใช้ระบบแพทย์ในการวินิจฉัยและบำบัดผู้เสพ 3) ข้อเสนอแนะการปรับปรุงกฎหมายในอนาคตควรแยกผู้เสพออกจากผู้ค้ายาอย่างชัดเจน ลดบทลงโทษโดยเน้นการฟื้นฟู เพิ่มประสิทธิภาพเจ้าหน้าที่ ส่งเสริมบทบาทชุมชน และปรับปรุงกฎหมายให้ทันสมัยครอบคลุมสารเสพติดรูปแบบใหม่ โดยมุ่งสู่ระบบที่เป็นธรรมและเน้นการคืนคนดีสู่สังคม