ความเงียบในห้องเรียนเสมือน: อัตชาติพันธุ์วรรณนาเพื่อไตร่ตรองตนเองและจิตวิญญาณความเป็นครู

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่ออธิบายและสร้างความหมายของความเงียบของนักศึกษาในบริบทการเรียนรู้ออนไลน์จากมุมมองของผู้วิจัย โดยการวิเคราะห์และตีความเชิงลึกถึงความหมายที่แฝงอยู่เบื้องหลังความเงียบดังกล่าว 2) เพื่อศึกษาวิธีการที่ผู้วิจัยใช้การไตร่ตรองเพื่อจัดการกับความเงียบระหว่างการเรียนการสอน โดยสำรวจกลยุทธ์และกระบวนการไตร่ตรองที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในทางบวก และ 3) เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับจิตวิญญาณของความเป็นผู้วิจัยในบริบทของการสอนออนไลน์ โดยการเชื่อมโยงประสบการณ์ส่วนบุคคลของผู้วิจัยกับมิติทางจิตวิญญาณของการเรียนรู้ ผ่านการใช้ระเบียบวิธีวิจัยอัตชาติพันธุ์วรรณนา (Autoethnography) โดยเก็บข้อมูลจากประสบการณ์เฉพาะของผู้วิจัย รวมไปถึงสมุดบันทึกและเอกสารส่วนตัวที่เกี่ยวข้อง ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงฉากทัศน์ โดยยึดแนวทางการวิเคราะห์ในงานอัตชาติพันธุ์วรรณนา

          ผลการวิจัยพบว่า

          1) ความเงียบไม่ได้เป็นเพียงการขาดการตอบสนอง หรือสัญญาณของการไม่สนใจ หากแต่เป็นภาษาการสื่อสารที่ไร้ถ้อยคำ และมีรูปแบบที่หลากหลายซับซ้อน

          2) การจัดการกับความเงียบในห้องเรียนออนไลน์มิใช่เพียงการตอบสนองเฉพาะหน้า แต่เป็นผลของ “กระบวนการไตร่ตรองอย่างมีระบบ” ที่ประกอบด้วยการบันทึกเหตุการณ์ ความรู้สึกและการตีความที่เกิดขึ้นหลังการสอนทุกครั้ง โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่ความเงียบเกิดขึ้นอย่างเด่นชัด

          3) “จิตวิญญาณของความเป็นครู” ในบริบทออนไลน์ ประกอบด้วยคุณลักษณะเฉพาะสามประการ ได้แก่ (1) ความเป็นผู้สร้างพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนรู้สึกปลอดภัยและมีตัวตน แม้จะไม่มีพื้นที่กายภาพที่ชัดเจน (2) ความเป็นผู้ฟังที่ลึกซึ้ง ซึ่งรวมถึงการฟังเสียง การฟังความเงียบและการฟังด้วยหัวใจในสิ่งที่ไม่ถูกพูดออกมา และ (3) ความเป็นผู้เชื่อมโยงข้ามขอบเขต ไม่ว่าจะเป็นระยะทาง เวลาหรือบริบทชีวิตที่แตกต่าง