อิทธิพลของการเปิดรับสื่อและการรู้เท่าทันสื่อต่อพฤติกรรมการสื่อสารทางการเมืองของประชาชน ในภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการเปิดรับสื่อ การรู้เท่าทันสื่อ และพฤติกรรมการสื่อสารทางการเมืองของประชาชนในภาคเหนือตอนล่าง 2) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลกับพฤติกรรมการสื่อสารทางการเมือง 3) ศึกษาอิทธิพลของการเปิดรับสื่อและการรู้เท่าทันสื่อต่อพฤติกรรมการสื่อสารทางการเมือง และ 4) เสนอแนวทางการส่งเสริมการสื่อสารทางการเมืองที่สร้างสรรค์ในชุมชน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน (Mixed Methods) โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากประชาชนอายุ 18 ปีขึ้นไปในอำเภอเมืองตากและอำเภอเมืองสุโขทัย จำนวน 400 คน ด้วยการสุ่มหลายขั้นตอน (Multistage Sampling) และใช้แบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่น Cronbach’s Alpha เท่ากับ 0.84 ข้อมูลเชิงคุณภาพได้จากการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้นำชุมชน นักกิจกรรม สื่อท้องถิ่น และเยาวชน จำนวน 12 คน โดยใช้การเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) และวิเคราะห์ด้วย Thematic Analysis
ผลการวิจัยพบว่า
- ประชาชนมีระดับการเปิดรับสื่อและการรู้เท่าทันสื่อโดยรวมอยู่ในระดับสูง (Mean = 3.89, SD = 0.54) โดยเฉพาะการเปิดรับข่าวสารจากหลายแพลตฟอร์ม (Mean = 3.94, SD = 0.64) และมีทักษะการแยกแยะข่าวจริง-ข่าวปลอมได้ดี (Mean = 3.86, SD = 0.57)
- ความสัมพันธ์ของปัจจัยส่วนบุคคล พบว่าระดับการศึกษามีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการเปิดรับข่าวสารและการแสดงออกทางการเมือง (r = .362, p < .01; r = .341, p < .01) ขณะที่อายุมสัมพันธ์เชิงลบกับการใช้สื่อดิจิทัลทางการเมือง (r = –.288, p < .01) โดยกลุ่มเยาวชนมีแนวโน้มใช้ Facebook และ TikTok ในการสื่อสารทางการเมืองมากกว่าผู้สูงอายุ
- ผลการวิเคราะห์ Regression ชี้ว่า การรู้เท่าทันสื่อ (β= .318, p < .01) และอารมณ์ร่วมทางการเมือง (β= .301, p < .01) เป็นตัวแปรสำคัญที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการสื่อสารทางการเมือง โดยเฉพาะกลุ่มที่ใช้หลายแพลตฟอร์มมีความสามารถในการตีความข่าวสารได้ดีกว่าผู้ที่ใช้เพียงแพลตฟอร์มเดียว (Mean = 4.02 vs. 3.41, t = 4.382, p < .01) 4. ผลการสัมภาษณ์ชี้ให้เห็น 4 แนวทางสำคัญ ได้แก่ (1) การพัฒนาสื่อท้องถิ่นที่เชื่อถือได้ (2) การบูรณาการการรู้เท่าทันสื่อในระบบการศึกษาและกิจกรรมเยาวชน (3) การใช้ศิลปวัฒนธรรมและภาษาท้องถิ่นเพื่อสื่อสารประเด็นการเมือง และ (4) การเปิดพื้นที่ให้เยาวชนมีส่วนร่วมผลิตสื่อทางการเมือง เช่น vlog และ podcast ผลวิจัยยืนยันว่าการเปิดรับสื่อที่หลากหลาย การรู้เท่าทันสื่อ และอารมณ์ร่วมทางการเมือง เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการสื่อสารทางการเมืองอย่างสร้างสรรค์ในภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Boulianne, S., Koc-Michalska, K., & Bimber, B. (2020). Digital media and political participation: A meta-analysis. Political Communication, 37(2), 163–185.
Braun, V., & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. London: SAGE Publications.
Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58.
Freelon, D., McIlwain, C. D., & Clark, M. D. (2020). Quantifying the power and consequences of social media protest. New Media & Society, 22(1), 77–99.
Hasebrink, U., Domeyer, H., & Hagen, L. M. (2020). Media repertoires as patterns of behaviour and as meaningful practices: A multimodal perspective. Convergence, 26(2), 247–264.
Helmond, A., Nieborg, D. B., & van der Vlist, F. N. (2021). Facebook’s evolution: Development of a platform-as-infrastructure. Internet Histories, 5(2), 123–146.
Livingstone, S. (2018). Audiences in an age of datafication: Critical questions for media research. Television & New Media, 20(2), 170–183.
McCombs, M. E., & Shaw, D. L. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36(2), 176–187.
Meraz, S., & Papacharissi, Z. (2021). Networked framing and gatekeeping. In S. Coleman & D. Freelon (Eds.), Handbook of digital politics (pp. 155–170). Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
Napoli, P. M. (2019). Social media and the public interest: Media regulation in the disinformation age. New York: Columbia University Press.
Office of the National Digital Economy and Society Commission. (2023). Thailand digital society and media safety report 2023. Bangkok: Ministry of Digital Economy and Society.
Papacharissi, Z. (2015). Affective publics: Sentiment, technology, and politics. Oxford: Oxford University Press.
______. (2020). After democracy: Imagining our political future. New Haven: Yale University Press.
Thorson, K., & Wells, C. (2020). Curated flows: A framework for mapping media exposure in the digital age. Communication Theory, 30(3), 309–328.
Tucker, J. A., Theocharis, Y., Roberts, M. E., & Barberá, P. (2018). From liberation to turmoil: Social media and democracy. Journal of Democracy, 29(4), 46–59.
UNESCO. (2021). Media and information literacy: Policy and strategy guidelines. Paris: UNESCO Publishing.
Vaccari, C., & Valeriani, A. (2021). Outside the bubble: Social media and political participation in Western democracies. Oxford: Oxford University Press.
van Dijck, J., Poell, T., & de Waal, M. (2023). The platform society: Public values in a connective world (Updated ed.). Oxford: Oxford University Press.
Verba, S., Schlozman, K. L., & Brady, H. E. (1995). Voice and equality: Civic voluntarism in American politics. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). New York: Harper & Row.
