ปัญหาการใช้มาตรการริบทรัพย์สินตามมูลค่า ในการปราบปรามยาเสพติดของเจ้าหน้าที่ตำรวจ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์หลักการริบทรัพย์สินตามมูลค่าตามกฎหมายยาเสพติดฉบับใหม่ โดยนำแนวคิดการลงโทษริบทรัพย์สินตามมูลค่า การบังคับใช้มาตรการริบทรัพย์สินตามมูลค่าของต่างประเทศ และกระบวนการริบทรัพย์สินตามมูลค่าตามกฎหมายยาเสพติดของประเทศไทยในปัจจุบัน มาใช้เป็นกรอบในการวิเคราะห์ เพื่อให้ทราบแนวคิด ทฤษฎี ขั้นตอนการปฏิบัติ และปัญหาของเจ้าหน้าที่ตำรวจที่เกิดขึ้นในการปราบปรามยาเสพติดโดยใช้มาตรการริบทรัพย์ตามมูลค่า เพื่อนำมาปรับปรุงแก้ไขในการปฏิบัติงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

          ผลการวิเคราะห์ พบว่า ปัจจุบันประเทศไทยได้นำเอารูปแบบการริบทรัพย์สินตามมูลค่ามาเป็นเครื่องมือให้เจ้าหน้าที่ปราบปรามยาเสพติดเพื่ออุดช่องวางในทางกฎหมายเรื่องการริบทรัพย์สินตามกฎหมายยาเสพติดฉบับเดิม โดยหลักการสำคัญของรูปแบบการริบทรัพย์สินตามมูลค่า คือ การลงโทษผู้กระทำความผิดให้ผู้กระทำความผิดชำระเงินในจำนวนที่มีมูลค่าเท่ากับมูลค่าของทรัพย์สินที่ได้มาจากการกระทำความผิดให้กับรัฐ โดยศาลจะเป็นผู้คำนวนมูลค่าทรัพย์สินและพิพากษาให้ผู้กระทำผิดชำระเงิน หากผู้กระทำความผิดไม่ยอมชำระเงินตามคำพิพากษาดังกล่าว รัฐมีสิทธิที่จะยึดทรัพย์สินใด ๆ ของผู้กระทำความผิดเท่ากับจำนวนเงินที่ผู้กระทำความผิดต้องชำระ รูปแบบการริบทรัพย์สินตามมูลค่าในกฎหมายไทยมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลายหน่วยงาน โดยแต่ละหน่วยงานจะมีบทบาทที่แตกต่างกันไปตามที่กฎหมายให้อำนาจไว้ บทบาทของตำรวจที่เกี่ยวข้องกับการริบทรัพย์แบบมูลค่านี้ จะเกี่ยวข้องในส่วนการสืบสวนเกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้กระทำความผิด ไม่ว่าจะทำโดยตำรวจฝ่ายสืบสวนหรือพนักงานสอบสวนเจ้าของคดี และการประสานให้เจ้าหน้าที่ ป.ป.ส. เข้ามาร่วมตรวจสอบทรัพย์สินของผู้กระทำความผิด นับตั้งแต่มีการประกาศใช้กฎหมายยาเสพติดฉบับใหม่จนถึงปัจจุบัน ทั้งนี้ ยังพบว่าการริบทรัพย์สินตามมูลค่ายังไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ยังไม่ได้มีการขับเคลื่อนบังคับใช้การริบทรัพย์รูปแบบใหม่นี้เท่าที่ควร และระดับเจ้าหน้าที่ตำรวจผู้ปฏิบัติยังขาดความรู้และความเข้าใจที่เพียงพอ