ปัญหาการโอนและการตกทอดทางมรดกสิทธิการเข้าทําประโยชน์ ในที่ดิน สปก. 4-01

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเป็นมาและความสำคัญ แนวคิด ทฤษฎีที่เกี่ยวกับปัญหา มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการโอนและการตกทอดทางมรดก วิเคราะห์ปัญหา และเสนอแนะแก้ไขกฎหมายในการโอนและการตกทอดทางมรดกสิทธิการเข้าทําประโยชน์ในที่ดิน สปก.4-01 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการศึกษาข้อมูลเชิงเอกสาร ศึกษาประวัติความเป็นมาและปัญหาการวิจัย แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับปัญหาการโอนและการตกทอดทางมรดกสิทธิการเข้าทําประโยชน์ในที่ดิน สปก.4-01 กฎหมายไทยและต่างประเทศ นำข้อมูลจากการศึกษามาวิเคราะห์ สรุป เสนอแนะแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมาย

          ผลการวิจัยพบว่า จากการศึกษาปัญหาการโอนและการตกทอดทางมรดกสิทธิการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามหนังสือ ส.ป.ก.4-01 พบว่า ผู้มีสิทธิยื่นคำขอรับการจัดที่ดินต้องมีคุณสมบัติครบถ้วนตามที่ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2564 กำหนดไว้ ได้แก่ ต้องเป็นบุคคลธรรมดาที่มีสัญชาติไทย เป็นเกษตรกรที่บรรลุนิติภาวะหรือมีความจำเป็นต้องประกอบอาชีพเกษตรกรรม ไม่มีที่ดินเพียงพอต่อการยังชีพ และไม่เคยสละหรือโอนสิทธิมาก่อนโดยยังไม่พ้นระยะเวลาห้าปี ยินยอมปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับต่าง ๆ อย่างเคร่งครัด โดยหลักการของพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินฯ กำหนดให้ห้ามโอนสิทธิในที่ดิน ยกเว้นกรณีตกทอดทางมรดกแก่ทายาทโดยธรรมหรือโอนให้กับสถาบันเกษตรกรหรือ ส.ป.ก. เพื่อประโยชน์ในการปฏิรูปที่ดินเท่านั้น อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงในการปฏิบัติ พบว่าทายาทที่รับสิทธิตามมรดกไม่จำเป็นต้องมีคุณสมบัติเป็นเกษตรกรหรือขาดแคลนที่ดินตามที่ผู้ขอรับจัดที่ดินในครั้งแรกต้องมี ส่งผลให้บุคคลที่มิได้มีความจำเป็นด้านที่ดินทำกิน หรือมิได้ประกอบอาชีพเกษตรกรรม แต่อาจเป็นผู้มีฐานะร่ำรวยหรือมีอาชีพอื่นที่มั่นคงอยู่แล้ว สามารถรับสิทธิในที่ดินของรัฐที่จัดสรรเพื่อเกษตรกรรมได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ซึ่งเป็นช่องว่างสำคัญที่อาจนำไปสู่ความเหลื่อมล้ำในการถือครองทรัพยากรและบิดเบือนเจตนารมณ์ของการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม