แนวทางทางกฎหมายในการกำหนดโทษ สำหรับการเสพสารสกัดจากกัญชา: การศึกษาวิเคราะห์ตามหลักนิติศาสตร์และนโยบายยาเสพติดสากล

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดทางนิติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดโทษสำหรับผู้เสพสารสกัดจากกัญชา 2) วิเคราะห์บทบัญญัติกฎหมายปัจจุบันของประเทศไทยที่ใช้ควบคุมการเสพสารสกัดจากกัญชา 3) เปรียบเทียบมาตรการทางกฎหมายของต่างประเทศที่สะท้อนแนวโน้มในการลดทอนความผิดอาญาจากการเสพกัญชา และ 4) เสนอแนวทางการปฏิรูปกฎหมายเพื่อให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศและนโยบายยาเสพติดระดับโลก

          การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยอาศัยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิจัยเอกสาร มุ่งเน้นการตีความกฎหมาย การเปรียบเทียบระบบกฎหมาย และการวิเคราะห์แนวคิดนิติศาสตร์ร่วมสมัย

          ผลการวิจัยพบว่า

          1) แนวคิดนิติศาสตร์ร่วมสมัย เช่น หลักความได้สัดส่วนและ Ultima Ratio ไม่สนับสนุนการใช้โทษอาญากับผู้เสพที่ไม่ก่ออันตรายต่อผู้อื่น และมองว่าผู้เสพควรได้รับการดูแลมากกว่าถูกลงโทษทางอาญา

          2) กฎหมายไทยแม้ปลดล็อกพืชกัญชาแล้ว แต่ยังถือว่าการเสพสารสกัดที่มีปริมาณสารเตตระไฮโดรแคนนาบินอล (THC) เกินร้อยละ 0.2 เป็นความผิดอาญา ซึ่งสร้างภาระเกินความจำเป็นแก่กระบวนการยุติธรรม

          3) ประเทศต่าง ๆ เช่น โปรตุเกส แคนาดา และอุรุกวัย ใช้มาตรการทางปกครองและสาธารณสุขแทนโทษอาญา ช่วยลดคดีและเพิ่มการเข้าถึงการบำบัด

          4) เสนอให้ไทยยกเลิกโทษอาญาสำหรับผู้เสพกัญชา และใช้บทปรับเป็นพินัยแทน พร้อมกำหนดนิยามสารสกัดกัญชาให้ชัดเจน และสร้างกลไกฟื้นฟูที่มีประสิทธิภาพตามแนวทางสิทธิมนุษยชนสากล.

          โดยสรุป การเปรียบเทียบต่างประเทศสะท้อนแนวโน้มลดทอนโทษด้วยมาตรการสาธารณสุข งานวิจัยนี้จึงเสนอให้ไทยเปลี่ยนจากโทษอาญาเป็นโทษปกครองในการเสพสารสกัดจากกัญชา เพื่อให้กฎหมายชัดเจน ยุติธรรม และเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการยุติธรรม